Wat is digitale toegankelijkheid?

Het web is er voor iedereen. Zo is het bedacht, en zo hoort het te werken. Want het web speelt een steeds grotere rol in ons leven. We gebruiken het onder andere voor:

onderwijs
gezondheidszorg
overheidsvoorzieningen
bankzaken
werk
ontspanning
sociale contacten

Maar niet iedereen kan het web zonder problemen gebruiken. Stel dat je online een afspraak bij de huisarts wilt maken, maar de website werkt niet met je schermlezer. In Nederland hebben miljoenen mensen een functiebeperking. En iedereen krijgt er vroeg of laat mee te maken, al is het maar tijdelijk.

The power of the Web is in its universality. Access by everyone regardless of disability is an essential aspect.
Tim Berners-Lee, grondlegger van het World Wide Web

Vrij vertaald: de kracht van het web zit in de toegang voor iedereen, ook voor mensen met een functiebeperking.

Digitale toegankelijkheid gaat over websites, documenten en apps die iedereen kan gebruiken, ook mensen met een functiebeperking.

Soorten beperkingen

Digitale toegankelijkheid helpt mensen met verschillende soorten beperkingen. Die kunnen tijdelijk, situationeel of permanent zijn:

Permanente beperkingen

Een permanente beperking is blijvend. Voorbeelden zijn:

Tijdelijke beperkingen

Een tijdelijke beperking gaat na verloop van tijd over. Voorbeelden zijn:

Een gebroken arm waardoor je geen muis kunt gebruiken
Een vergeten bril waardoor je moeite hebt met lezen
Een hersenschudding waardoor je je moeilijk kunt concentreren

Situationele beperkingen

Een situationele beperking ontstaat door je omgeving. Voorbeelden zijn:

Fel zonlicht op je scherm waardoor je het minder goed kunt zien
Een stiltecoupé waar je geen geluid kunt afspelen
Een drukke omgeving waardoor je je lastig kunt concentreren

Voordelen van digitale toegankelijkheid

Digitale toegankelijkheid zorgt voor gelijke toegang voor iedereen. Naast gelijke toegang heeft toegankelijke webcontent meer voordelen:

Gebruiksvriendelijker voor iedereen: Duidelijke knoppen, begrijpelijke taal en een logische navigatie helpen alle gebruikers. Niet alleen mensen met een functiebeperking.
Compatibel met verschillende hulpmiddelen: Schermlezers, toetsenbordnavigatie en spraakbesturingssoftware werken goed als je website toegankelijk is.
Makkelijker te onderhouden: Nette code en een gestructureerde opbouw maken updates en aanpassingen eenvoudiger.
Betere vindbaarheid: Zoekmachines kunnen toegankelijke content beter lezen en indexeren. Goede koppen, tekstalternatieven en heldere structuur helpen ook je SEO.

Richtlijnen voor toegankelijkheid van webcontent

Om webcontent toegankelijk te maken, heb je duidelijke richtlijnen nodig. Die richtlijnen bestaan: de Web Content Accessibility Guidelines, oftewel WCAG.

Het World Wide Web Consortium (W3C) ontwikkelt WCAG. Dat is de internationale organisatie die standaarden voor het web beheert. Binnen W3C houdt het Web Accessibility Initiative (WAI) zich bezig met toegankelijkheid. WCAG is een internationale standaard en is ook erkend als ISO-standaard (ISO/IEC 40500:2025).

WCAG is gebaseerd op 4 principes:

Waarneembaar
Bedienbaar
Begrijpelijk
Robuust

De principes zijn onderverdeeld in 13 richtlijnen. Elk van deze richtlijnen bevat toetsbare eisen, ook wel ‘succescriteria’ genoemd. In WCAG 2.2 zijn er 86 succescriteria.

Deze succescriteria zijn ingedeeld in 3 conformiteitsniveaus:

Niveau A: De basis. Dit zijn de minimale eisen voor toegankelijkheid. Zonder niveau A zijn er grote drempels voor mensen met een functiebeperking.
Niveau AA: De standaard. Dit is het niveau waar de meeste wetgeving naar verwijst, waaronder de Wet digitale overheid en de Europese toegankelijkheidswet. Niveau AA omvat alle eisen van niveau A plus aanvullende eisen.
Niveau AAA: Het hoogste niveau. Deze eisen zijn niet altijd haalbaar voor alle soorten content, maar zijn waardevol als extra stap. Wetgeving vereist dit niveau niet als geheel.

Daarnaast zijn er ook nog verschillende versies van WCAG.

Principes en richtlijnen

Principe 1: Waarneembaar

Zorg dat alle gebruikers jouw content kunnen zien, horen of voelen. Denk aan mensen die een schermlezer gebruiken of meer contrast nodig hebben.

De richtlijnen van dit principe zijn:

Principe 2: Bedienbaar

Maak je website bedienbaar zonder muis. Sommige mensen gebruiken alleen een toetsenbord, spraakherkenningssoftware of andere hulpmiddelen om te navigeren.

De richtlijnen van dit principe zijn:

Principe 3: Begrijpelijk

Schrijf helder en zorg dat je website logisch werkt. Mensen moeten snappen wat er gebeurt als ze ergens op klikken. Help mensen bij het invullen van formulieren en het voorkomen van fouten.

De richtlijnen van dit principe zijn: